Netwerken, levend weefsel en vitale ruimte
Innoveren is creëren: de geest moet uit de fles!
Mensen zijn prima in staat om zelf te bepalen hoeveel budget ze nodig hebben, dat budget te bewaken, realistische doelen te stellen, de doorlooptijd in de gaten te houden en met creatieve oplossingen te komen. Ze zullen dat niet alleen veel beter doen als ze de vrije hand krijgen, ze zullen bovendien met veel betere producten komen: Ze zijn zelf immers ook klant en weten als geen ander waar een klant behoefte aan heeft. We moeten af van het idee dat innovatie een beheersingsvraagstuk is.
Het gedrag van mieren is een interessant object van studie, evenals het gedrag van een troep vogels die in formatie vliegt, als we het hebben over menselijk gedrag en tegen de achtergrond van deze vraag.
Het verraadt namelijk een grote mate van ordening zonder dat er ogenschijnlijk sprake is van enige sturing. Het gedrag zoals hierboven geschetst noemt men in de wetenschap ook wel een complex adaptief systeem. Naar analogie hiervan kan menselijk gedrag ook worden beschouwd als complex. Het hart van een dergelijk systeem wordt gevormd door zogenaamde agenten. Een agent, ofwel “agent” is en entiteit die autonoo
m gedrag vertoont en doelbewust handelt. In het geval van menselijke systemen kan een agent een individu, groep of totale organisatie voorstellen. Kenmerkend voor agenten is dat ze autonoom gedrag vertonen en doelbewust handelen. Met name het autonome gedrag van agenten is interessant. Het boeiende is dat de ordening die ontstaat in dit type systemen niet opgelegd is van buitenaf, maar ontstaat vanuit het individuele handelen in een proces van zelforganisatie
Emergent gedrag: het borrelt als het ware op van onderen af en leidt tot geordende structuren en patronen. In tegenstelling tot wat vaak wordt verondersteld, is het niet zo dat gedrag dat niet gestuurd wordt leidt tot chaos. Integendeel, het ontbreken van sturing is een voorwaarde voor het ontstaan van orde.
Emergentie is hiermee een fenomeen dat tegen onze logica en intuïtie ingaat.
1. Een belangrijke les is dat mensen kennelijk in staat zouden moeten zijn zich te organiseren zonder dat ze van bovenaf verteld wordt hoe ze dat moeten doen. Dit is een pleidooi voor het stimuleren van autonoom gedrag en een flexibele omgang met structuren.
2. Een andere les is dat ons ingebakken idee dat een minimum aan regels leidt tot een maximum aan chaos, niets anders is dan perceptie en een ingesleten denkpatroon. Regels moeten niet een doel op zich worden maar moeten de mens dienen, en met evenveel gemak overboord worden gegooid als
blijkt dat ze niet werken om ze te vervangen door andere regels. Regels moeten bovendien niet van bovenaf worden opgelegd, maar juist voortkomen uit een individuele behoefte of drijfveer. Tenslotte toont het gedrag zoals hierboven geschetst dat mensen een intrinsieke behoefte hebben aan leren en zich aan elkaar aanpassen. Het is dit gedrag dat aan de basis ligt van het ontstaan van orde en de voorwaarde creëert voor de ontwikkeling en groei van een systeem.
Een andere meer menselijke aanpak van het innovatieproces. Op de vraag hoe het proces georganiseerd moet worden om het succespercentage te verbeteren is het antwoord even simpel als doeltreffend: organiseer het niet!!!!!!!